مقدمه :
اسپور: درباکتری ها یک فرم مقاوم است و فرم زایشی نیست ، برخلاف کپک ها و مخمر
-های قارچی . از هرباکتری فقط یک اسپور به وجود می آید و از هر اسپور نیز یک باکتری به وجود می آید.
اسپورها فقط در باکتری هایی تولید می شوند که ژن های مخصوص اسپور زایی داشته باشند. اسپور زایی یک وجه تشخیص و افتراق برای باکتری است . در فرایند اسپور زایی 200 ژن دخالت دارند. باکتری ها در زمان احساس خطر اگر ژن اسپورزایی داشته باشند خود را به اسپور تبدیل می کنند.
درزمان شرایط نامساعد محیطی حدود 200 ژن گفته شده یکی یکی شروع به فعال شدن می کنند و سیتوپلاسم خشک می شود. همزمان با این اتفاق DNA سلول همانند سازی می کند. قسمتی از DNA که همانند سازی شده از قسمت اصلی جدا می شود.
مواد سیتو پلاسمی متراکم شده و در اطراف یکی از کپی های باکتری جمع می شوند. قسمتی از سیتوپلاسم متراکم شده و اطراف آن غشا و دیواره تشکیل می شود که ترکیباتی چون D.P کولینات کلسیم ( سیمان غشا اسپور) در آن وجود دارد. دیواره اسپور به مرور زمان ضخامتش زیاد شده ودر قسمتی از سلول جایگزین می شود. در این حالت باکتری به خواب می رود.
میزان سوخت و ساز اسپور کمترین مقدار ممکن است. به اسپوری که به ای حالت تولید شده آندواسپور می گویند. به اسپوری که از باکتری خارج می شود اگزو اسپور می گویند. موقعیت قرار گیری اسپوردر داخل باکتری متفاوت است.
1- بعضی ها دروسط سلول تشکیل می شوند central
2- اگر اسپور در یکی از دو انتهای باکتری تشکیل شود terminal
3- اگر اسپور مابین انتها و وسط سلول تشکیل شود sub terminal
اسپور از نظر شکلی یا گرد است ویا بیضی شکل.
قطر اسپور می تواند از قطر باکتری بزرگتر باشد که آن را Bulbing می گویند.( باکتری باد کرده).
باکتری کلستریدیوم تتانی عامل بیماری زاز است.
باکتری هایی که اکثرا اسپور تولید می کنند مربوط به خانواده با سیلاسه هستند.
1- باسیلوس
2- کلستریدیوم
همگی این خانواده به صورت میله ایند. در کوکسی ها هم برخی اسپورتولید می کنند که به آنها اسپوروسالسینا می گویند.
منظور از عوامل نامساعد محیطی عواملی چون : حرارت ، رطوبت ، تشعشعات مثل نور فرا بنفش و PH است.
عمل تبدیل اسپور به فرم فعال را جوانه زدن می گویند ( germination )
اجزا اسپور:
1- core ( قسمت مرکزی ) : حاوی سیتوپلاسم متراکم، DNA ، ریبوزوم ، RNA ، آنزیم های که همیشه کاربرد دارند و.........
2- لایه ای به نام core wall ( دیواره اسپور) : که شامل دو قسمت دیواره سلولی و غشاسیتوپلاسمی است.
3- لایه ای به نام cortex.
4- لایه ای به نام spore coat ( پوشش های اسپور) که بیشتر از یک لایه است.
5- قسمت بیرونی به نام Exosporium .
شرح انجام آزمایش:
برای رنگ آمیزی اسپور 3 روش وجود دارد
1- wirty Conklin
2- schaeffer – falton
3- dorner
که ما در اینجا آزمایش 1 یعنی wirty conklin را انجام می دهیم به روش زیر:
1- تهیه گسترش smear))
2- فیکس کردن با حرارت
3- رنگ مالاشیت گرین 5 % استفاده می کنیم.( این رنگ را روی لام به مدت 3 تا 6 دقیقه نگه می
- داریم
4- با آب مقطر رنگ را می شویم.
5- رنگ سافرانین 5/0 % به مدت 30 الا 60 ثانیه روی لام می ریزیم .
6- رنگ را شستشو می دهیم .
7- خشک می کنیم.
8- به لام مورد نظر روغن ایمرسیون اضافه می کنیم و با عدسی 100 مشاهده می کنیم.
در رنگ آمیزی schaeffer- falton تمامی مراحل مانند رنگ آمیزی wirty Conklin است با این تفاوت که هنگامی که رنگ مالاشیت گرین را اضافه کردیم حرارت می دهیم.
در رنگ آمیزی DORNER از نکروزین استفاده می کنیم.
گرد آورنده : حمید هدهدی
